Wat was het een prachtige zomer met fantastisch weer maar ook zorgen over klimaatverandering. Scholen kregen welverdiende rust na een hectisch jaar. Voor mijzelf was het lang geleden dat ik zo lang zomervakantie had gehad. Ik merkte dat als je eenmaal los bent gekomen van de dagelijkse beslommeringen, er ruimte is om met enige afstand te kijken naar waar je mee bezig bent. Er komen vragen bovendrijven als ‘Zijn we echt met de goede dingen bezig? Hoe krijgen we nu echt verandering en wanneer is het succesvol?’ Deze bespiegelingen hebben geleid dat we nog scherper doorkregen wat Midden Nederland Leert moet doen de komende jaren en dat het om transformatie gaat en niet om optimalisatie.

Voor de zomer vertelde ik al dat er veel mooie dingen gebeuren in onze scholen: om te zorgen dat we meer starters en studenten krijgen, er een stevig kwaliteitskader staat om te zorgen dat zij goed begeleid worden en te voorkomen dat velen vroegtijdig het onderwijs verlaten. Ook vertelde ik dat we gaan experimenteren met AI en anders organiseren.

Stevig in meerjarenplan

Als Midden Nederland Leert verbinden we initiatieven, stimuleren we het leren van elkaar en jagen we vernieuwing aan als er behoefte aan is bij de scholen. Dat begint te lopen, maar ging voor een belangrijk deel over het optimaliseren van het bestaande kader. Het vergroten van de zij-instroom, meer starters en studenten en het nog beter maken van het samen opleiden en inductie. Is dat voldoende voor de komende jaren vroeg ik mij af? Moeten we niet gaan transformeren? Het antwoord daarop is ‘ja’ en dat staat nu steviger in ons meerjarenplan.

Schaarste accepteren

De maatschappelijke impact die we met ons meerjarenplan 2027–2030 willen realiseren, is het fors terugdringen van het leraren- en schoolleiderstekort en het beter toerusten van scholen om met blijvende schaarste om te gaan. De arbeidsmarkt krimpt en alle sectoren zoeken mensen; we moeten accepteren dat we op termijn structureel minder mensen hebben en dus nu moeten kijken hoe we dan het onderwijs goed blijven organiseren. Nog steeds met alleen bevoegde docenten, maar niet meer zoals we dit altijd hebben gedaan.

Aanpassing nodig

Vanuit deze maatschappelijke impact, en het bovenliggende doel dat elke leerling en student recht heeft op het beste onderwijs, vraagt dit van iedereen in het onderwijs aanpassingen. Voor de schoolbestuurder betekent dit dat er ruimte wordt geboden om leraren en schoolleiders te laten experimenteren, dat er scherp wordt gekeken naar kwaliteit en, vooral, naar samenwerking met andere besturen in de regio. Je bent immers niet alleen bestuurlijk verantwoordelijk voor je eigen populatie, maar ook (mede)verantwoordelijk voor alle leerlingen en studenten in jouw regio. Dat is je maatschappelijke opdracht.
Voor schoolleiders houdt dit in dat zij ruimte krijgen, maar ook géven aan lerarenteams,  zodat deze aan de slag kunnen gaan met vernieuwingen.
Van leraren vraagt het samenwerking, minder koning in eigen klas en aan de slag met je eigen professionele ontwikkeling.
Voor de lerarenopleidingen betekent dit dat praktijkkennis een grotere plek krijgt in het curriculum en meer opleiden op de werkplek.
Voor ons allemaal geldt dat we moeten blijven leren, of je nu voorzitter van Midden Nederland Leert bent of leraar aardrijkskunde.

Niet vrijblijvend

Dit alles betekent meer samenwerking tussen scholen onderling, tussen scholen en opleidingen, tussen besturen in de regio en tussen lerarenteams. Als Midden Nederland Leert zien wij een mooie rol als verbinder, aanjager en facilitator van dit alles. We kunnen deze transformatie niet met harde doelstellingen of KPI’s vastleggen, het gaat immers om een beweging en we weten niet hoe het gaat lopen. Wat we wel weten, is dat we geen keus hebben. Het is dus niet vrijblijvend.

Het beste onderwijs voor iedere leerling en student, dat vraagt toch gewoon keihard werken en ervoor gaan vindt u niet? Ik ga ervoor en als we dat allemaal doen, komen we echt verder!

Patrick Banis
Voorzitter Midden Nederland Leert