Het Minkema College in Woerden had al vroeg een AI-beleidsplan. Inmiddels zet de school ook de eerste stappen in het werken met AI. In dit artikel delen opsteller van het beleidsplan en docent Nederlands Eleonora Offermann (nu werkzaam bij RSG Broklede) en schoolleider Martijn van Veldhuizen hun ervaringen ter inspiratie. Beiden zijn bovendien lid van de werkgroep AI binnen Midden Nederland Leert.

Eleonora behoorde tot de eerste docenten in Nederland die een uitgebreid AI-beleidsplan voor het voortgezet onderwijs ontwikkelde op een moment dat er nog nauwelijks AI-beleidsplannen voor het voortgezet onderwijs bestonden. Vanuit haar interesse in AI en onderwijs zag ze al vroeg dat scholen behoefte zouden krijgen aan duidelijke kaders voor verantwoord AI-gebruik.

Gekoppeld aan kernwaarden
Eind 2024 werd Eleonora geïnspireerd door een interview met een docent die een AI-beleidsplan voor zijn school had gemaakt. Ze zocht hem op LinkedIn en vroeg zijn beleidsplan. ‘Op basis daarvan heb ik toen zelf een beleidsplan geschreven. Op eigen initiatief, omdat ik zag dat AI het onderwijs fundamenteel ging veranderen.’

Omdat Eleonora op dat moment ook meeschreef aan het nieuwe schoolplan, kon ze het AI-beleid direct verbinden aan de visie en kernwaarden van het Minkema College. ‘Ik wilde voorkomen dat het een los ICT-document zou worden. Daarom heb ik het beleid bewust gekoppeld aan de kernwaarden van onze school: verbindend, verantwoordelijk en inspirerend.’ En omdat technologie voortdurend verandert, is Eleonora in het beleidsplan uitgegaan van onderwijskundige principes: ‘Als je visie op onderwijs klopt, blijft je beleid ook bruikbaar als de technologie verandert.’

Van beleid naar praktijk
Martijn vertelt: ‘We moesten eerst bepalen wat we met AI wilden. Wilden we vooroplopen of toch nog wat afstand bewaren? Er verandert immers nog zoveel. Het beleidsplan kiest daarom nadrukkelijk niet voor verbieden, maar voor verantwoord gebruik. Steeds staat de vraag centraal hoe AI het leerproces kan ondersteunen zonder het zelfstandig denken van leerlingen over te nemen.’ Eleonora vult aan: ‘Je kunt leerlingen ook niet verplichten AI te gebruiken, daarom hebben we gekozen voor uitgangspunten in plaats van strikte voorschriften.’

Om AI op een verantwoorde manier een plek te geven binnen de school, volgden schoolleiders en enkele docenten scholing. Daarnaast werd een werkgroep Digitale Geletterdheid opgericht om de implementatie verder vorm te geven. Ook is er een collega als AI-expert aangesteld die schoolleiders adviseert en collega’s helpt bij het inzetten van AI. De keuze voor de AI-tool was makkelijk: ‘We hebben gekozen voor Gemini, omdat we al in de Google-omgeving werken met Chromebooks.’

Niet AI, maar het leerproces beoordelen
De expert helpt docenten bijvoorbeeld bestaande opdrachten opnieuw vorm te geven. Een grotere opdracht wordt opgedeeld in verschillende stappen. Per stap bepaalt de docent of AI mag worden gebruikt. Zo schrijven leerlingen het draaiboek voor een presentatie zelfstandig, op papier en in de klas. Voor het vormgeven van de presentatie mogen zij AI wel inzetten. ‘Een belangrijk uitgangspunt is dat niet het gebruik van AI wordt beoordeeld, maar de (presentatie)vaardigheden van de leerling. Door collega’s hierin te begeleiden, kunnen ze het uiteindelijk zelf.’

Zo verspreidt het werken met AI zich als een olievlek binnen het Minkema College. ‘Niet iedereen is al zo ver, maar ik vind het belangrijk om mensen daar de tijd voor te geven. Juist collega’s met een kritische houding zijn waardevol; zij stellen vragen die helpen om betere keuzes te maken.’

Vier tips
Eleonora is trots dat veel scholen binnen Midden Nederland Leert inmiddels haar beleidsplan gebruiken. Ze heeft vier tips voor scholen die nog aan het begin staan:

Ook Martijn is trots op het stuk: ‘Het is voortvarend, maar niet blind voor de gevaren. Het biedt richtlijnen die leerlingen helpen om ook bij het gebruik van AI zelfstandig en kritisch te blijven denken.  Dat is uiteindelijk toch onze taak als school.’

Samen verder leren
Midden Nederland Leert staat voor samen optrekken en ervaringen delen. Daarom heeft de werkgroep AI van de Onderwijsregio good practices verzameld om scholen verder te helpen bij de inzet van AI. Ga hier zelf mee aan de slag! Je vindt de tips en handreikingen op:

Wil je meer weten over de werkgroep AI van Midden Nederland Leert? Neem dan contact op met de projectleider Noor Hulskamp via noorhulskamp@middennederlandleert.nl.